Тақырып 54

Тарихи тұлғалар

Спецификация бойынша не тексеріледі:

Тарихи тұлғалар

Бір минутта мәні

«Тұлғалар тарихы» тапсырмаларында адамның сипаттамасы немесе өмірбаянының үзіндісі беріледі, ал оның кім екенін және қай дәуірде өмір сүргенін анықтау керек. Үш кілт көмектеседі: дәуір, басты ісі және «жеке белгісі» (бірегей дерек). Төменде кезеңдер бойынша негізгі тұлғалар берілген.

Басты даталар

  1. б.з.б. VI ғ.Томирис, Шырақ — сақтар парсыларға қарсы
  2. 870–950Әл-Фараби — «екінші ұстаз»
  3. 1465Керей мен Жәнібек — хандықтың негізін қалаушылар
  4. XVII–XVIII ғғ.Тәуке, Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би
  5. 1711–1781Абылай хан
  6. 1837–1847Кенесары Қасымұлы
  7. 1845–1904Абай Құнанбайұлы
  8. 1917Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынұлы, М. Дулатұлы

Ұғымдар мен терминдер

Жеке белгі
Адамды бір мәнді танитын бірегей дерек
Хронологиялық байланыс
Өмір сүрген жылдары және қызмет еткен ғасыры

Тақырыпты талдау

Тұлғаны қалай тануға болады

1. Сипаттамадағы оқиғалар бойынша дәуірді анықтаңыз.

2. Басты ісін табыңыз: негізін қалады, жазды, басқарды, ашты.

3. Жеке белгіні іздеңіз, мысалы: «Шарышпен жекпе-жек» — Абылай; «Ақмола бекінісі өртелді» — Кенесары; «Жерұйық» — Асан қайғы; «Қашғария» — Шоқан.

Жеке белгілер

Қасым хан — «қасқа жолы», Мәскеумен байланыс. Хақназар — қазақтар мен ноғайлардың ханы. Тәуекел — Ташкент 1598. Есім — «ескі жолы». Жәңгір — Орбұлақ. Тәуке — «Жеті жарғы».

Әбілқайыр — 1731 жылғы бодандық. Абылай — икемді саясат, 1771 жылы үш жүздің ханы. Сырым Датұлы — Нұралы. Исатай мен Махамбет — Жәңгір хан. Кенесары — 1841 жылы хан.

Бөкейханов — Алашорда. Байтұрсынұлы — «Қазақ» газеті, «ұлт ұстазы». Амангелді — Торғай 1916. Голощекин — «Кіші Қазан». Сәтбаев — Ғылым академиясы. Қонаев — тоқырау. Рысқұлбеков — Желтоқсан.

ҰБТ-дағы жиі қателіктер

  • Екі Әбілқайыр: XV ғасыр (көшпелі өзбектер) және XVIII ғасыр (Кіші жүз).
  • Екі Жәңгір: XVII ғасырдағы хан (Орбұлақ) және XIX ғасырдағы Бөкей Ордасының ханы (1841 жылғы мектеп).
  • Екі Есім: XVII ғасырдағы хан және 1797 жылы өлтірілген Кіші жүз ханы.

Есте сақта

Дәуір → басты ісі → жеке белгі. Аттастардан сақ болыңыз: Әбілқайыр, Жәңгір, Есім.

Өзіңді тексер

1. «Шарышпен жекпе-жекте атағы шықты, 1771 жылы үш жүздің ханы болып сайланды». Бұл кім?
  1. Әбілқайыр
  2. Абылай
  3. Кенесары
  4. Тәуке
Жауабын көрсету

Абылай Абылай хан.

2. «Бөкей Ордасында алғашқы зайырлы мектепті ашты». Бұл кім?
  1. Жәңгір хан
  2. XVII ғасырдағы Жәңгір хан
  3. Алтынсарин
  4. Абай
Жауабын көрсету

Жәңгір хан Жәңгір хан, 1841 жыл.

3. «„Қазақ“ газетінің редакторы, қазақ грамматикасының жасаушысы». Бұл кім?
  1. Бөкейханов
  2. Дулатұлы
  3. Байтұрсынұлы
  4. Сералин
Жауабын көрсету

Байтұрсынұлы Ахмет Байтұрсынұлы.

Байланысты тақырыптар

21. Абылай хан35. «Алаш» қозғалысы және Алаш-Орда51. XIX – XX ғ. басындағы мәдениет

Деңгейіңді біл: ҰБТ-ға тегін диагностика