Тақырып 38

Қазақ АКСР-ның құрылуы

Спецификация бойынша не тексеріледі:

Қазақ АКСР-ның құрылуыАумағының қалыптасуыЖерлердің біртұтастығын қалпына келтірудегі зиялылардың рөлі

Бір минутта мәні

1920 жылғы 26 тамызда БОАК пен ХКК декретімен астанасы Орынбор болған РКФСР құрамындағы Қырғыз (Қазақ) АКСР-і құрылды. 1924–1925 жылдары оған Сырдария және Жетісу облыстары қосылып, қазақ жерлерінің барлығы дерлік біріктірілді. 1925 жылы республика Қазақ АКСР-і болып қайта аталды, ал 1936 жылы одақтас Қазақ КСР-іне айналды.

Басты даталар

  1. 1919 ж., 10 шілдеҚырғыз (Қазақ) өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитеттің құрылуы
  2. 1920 ж., 26 тамызҚырғыз (Қазақ) АКСР-ін құру туралы декреттің қабылдануы
  3. 1920 ж. қазанОрынбордағы Кеңестердің құрылтай съезі, Еңбекшілер құқықтарының декларациясы
  4. 1924–1925Ұлттық-аумақтық межелеу, оңтүстік облыстардың қосылуы
  5. 1925 ж., сәуірҚазақстан Кеңестерінің V съезі: қазақ халқының тарихи атауы қалпына келтірілді
  6. 1925 ж.Қазақ АКСР астанасының Орынбордан Қызылордаға көшірілуі
  7. 1929 ж.Қазақ АКСР астанасының Қызылордадан Алматыға көшірілуі
  8. 1936 ж. 5 желтоқсанҚазақ КСР-інің құрылуы

Басты даталар (ЕНТ)

1919 ж., 10 шілде
Қырғыз (Қазақ) өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитеттің құрылуы

Қазревком (төрағасы — С. Пестковский) автономия құрылғанға дейін өлкені басқарды; оның құрамында А. Байтұрсынұлы мен Ә. Жангелдин болды.

1920 ж., 26 тамыз
Қырғыз (Қазақ) АКСР-ін құру туралы декреттің қабылдануы

Декретке В. И. Ленин мен М. И. Калинин қол қойды. Астанасы — Орынбор; 1920 ж. қазанда республика Кеңестерінің құрылтай съезі өтті.

1925 ж., сәуір
Қазақстан Кеңестерінің V съезі: қазақ халқының тарихи атауы қалпына келтірілді

«Қырғыз» атауының орнына «қазақ» атауы қайтарылды (Қазақ АКСР).

1925 ж.
Қазақ АКСР астанасының Орынбордан Қызылордаға көшірілуі

Орынбор РКФСР-ге берілгеннен кейін республика астанасы Қызылорда (бұрынғы Ақмешіт, Перовск) болды.

1929 ж.
Қазақ АКСР астанасының Қызылордадан Алматыға көшірілуі

Алматы Түрксіб құрылысына байланысты астана болды және 1997 жылға дейін астана болып қалды.

Ұғымдар мен терминдер

Ұлттық-аумақтық межелеу
Орта Азия шекараларын ұлттық белгі бойынша қайта бөлу (1924)
Қызылорда
Бұрынғы Перовский форты (Ақмешіт), 1925–1929 жылдардағы астана
Т. Рысқұлов, С. Сейфуллин
Республиканы құруға және біріктіруге қатысқан қайраткерлер

Тақырыпты талдау

Автономияның құрылуы

1920 жылғы 26 тамыздағы декрет Қырғыз АКСР-ін құрды (ол кезде қазақтарды ресми түрде қырғыздар деп атаған). Астанасы — Орынбор.

1920 жылғы қазанда Кеңестердің құрылтай съезі Еңбекшілер құқықтарының декларациясын қабылдады.

Жерлерді біріктіру

Алдымен республикаға солтүстік және батыс жерлер кірді. Оңтүстік жерлер (Сырдария және Жетісу облыстары) Түркістан АКСР-інде болды.

1924–1925 жылдары межелеу нәтижесінде олар Қазақ АКСР-іне кірді. Орынбор РКФСР-ге өтіп, астана Қызылордаға, кейін Алматыға көшті.

Қазақ зиялылары (Т. Рысқұлов, С. Сейфуллин, алашордашылар) барлық қазақ жерлерін біріктіруге күш салды.

ҰБТ-дағы жиі қателіктер

  • 1920 — Қырғыз АКСР-і, 1925 — Қазақ АКСР-і, 1936 — Қазақ КСР-і.
  • Астаналар: Орынбор (1920) → Қызылорда (1925) → Алматы (1929).
  • Қазақстан одақтас республика тек 1936 жылы болды.

Есте сақта

Астаналар: Орынбор → Қызылорда → Алматы. Мәртебесі: АКСР (1920) → Қазақ КСР (1936).

Өзіңді тексер

1. Қырғыз АКСР-інің алғашқы астанасы:
  1. Алматы
  2. Қызылорда
  3. Орынбор
  4. Семей
Жауабын көрсету

Орынбор Орынбор, 1920–1925.

2. Республика қашан одақтас Қазақ КСР-і болды?
  1. 1920
  2. 1925
  3. 1929
  4. 1936
Жауабын көрсету

1936 1936 жылғы 5 желтоқсанда.

3. 1924 жылғы қай оқиға оңтүстік жерлерді республикамен біріктірді?
  1. ЖЭС
  2. Ұлттық-аумақтық межелеу
  3. Ұжымдастыру
  4. Кіші Қазан
Жауабын көрсету

Ұлттық-аумақтық межелеу Орта Азияны межелеу.

Байланысты тақырыптар

36. Кеңес үкіметінің орнығуы. Азамат соғысы37. Кеңес билігі, Алаш-Орда және Қоқан автономиясы39. Әскери коммунизм, 1921 аштық, ЖЭС

Деңгейіңді біл: ҰБТ-ға тегін диагностика