Ресей империясының отаршылдық саясаты
Спецификация бойынша не тексеріледі:
Бір минутта мәні
Бодандық қабылданғаннан кейін Ресей империясы қазақ даласын біртіндеп отарға айналдырды. Оның мақсаттары — жер, шикізат, нарық және Орта Азияға жол. Әдістері: бекіністердің әскери шептері, ең жақсы жерлердегі казак станицалары, көшіп-қонуды шектеу, хан билігін әлсірету және ақсүйектерді бір-біріне айдап салу.Басты даталар
- 1730–1750 жж.Орынбор, Ертіс және басқа шептердің салынуы
- 1756Малды Жайықтың «ішкі» жағына айдауға тыйым
- 1786Кіші жүздегі Игельстром реформалары
- 1822–1824Орта және Кіші жүздерде хан билігінің жойылуы
Ұғымдар мен терминдер
- Әскери шеп
- Шекара бойындағы бекіністер мен форпосттар тізбегі
- Казактар
- Өзен бойындағы ең жақсы жерлерді алған әскери қоныстанушылар
- Игельстром
- 1780 жылдары хан билігін жоюға тырысқан Орынбор губернаторы
Тақырыпты талдау
Мақсаттары
Экономикалық: қоныстанушыларға жер, шикізат (мал, жүн, металдар), орыс тауарларына нарық.
Саяси: даланы және Хиуа, Бұхара, Қоқанға баратын жолдарды бақылау.
Әдістері
Әскери: бекіністер мен шептер (Орынбор, Ертіс, Сібір, Орал), казак әскерлері.
Жер: Жайық пен Ертіс бойындағы жайылымдарды тартып алу, шептердің «ішкі» жағына көшуге тыйым салу.
Саяси: аманаттар, бір хандарды екіншілеріне қарсы қолдау, хан билігін біртіндеп шенеуніктермен алмастыру.
Халықтың жауабы
Отарлау саясаты бірқатар көтерілістер туғызды: Сырым Датұлы (23-тақырып), Исатай мен Махамбет (26-тақырып), Кенесары (27-тақырып) және басқалар.
Әскери-казактық отарлау 7 сынып
Ресей бекіністер шебін салып, оларға казактарды қоныстандырды: Жайық (Орал), Орынбор, Сібір, кейін Жетісу казак әскерлері.
Казактар өзен бойындағы ең жақсы жерлерді алды, ал қазақтарға шептің арғы бетіне көшуге тыйым салынды. Осыдан жайылым дауы мен үздіксіз қақтығыстар туды — көтерілістердің бір себебі.
ҰБТ-дағы жиі қателіктер
- Казак станицалары өзен бойындағы ең жақсы жерлерге салынып, қазақтарды қыстаулар мен суаттардан айырды.
- Отарлау біртіндеп жүрді: алдымен бекіністер, кейін хан билігін жою, сосын қоныс аударушылар.
- Игельстром реформалары — Кіші жүз, 1780 жылдар.
Есте сақта
Отарлау = бекіністер → казактар → жер → хандарды жою → қоныс аударушылар.
Өзіңді тексер
- Теңіз жорықтары
- Бекіністер шептері
- Көшпелілерді жалдау
- Сауда шарттары
Жауабын көрсету
Бекіністер шептері Бекіністер мен форпосттар шептері салынды.
- Ұлы жүзде
- Орта жүзде
- Кіші жүзде
- Бөкей Ордасында
Жауабын көрсету
Кіші жүзде Реформалар Кіші жүзге қатысты.
- Хандарды бақылау
- Шикізат пен нарық
- Мешіттер салу
- Одақтар жасасу
Жауабын көрсету
Шикізат пен нарық Шикізат, жер және нарық.