Тақырып 40

Индустрияландыру, ұжымдастыру, 1931–1933 аштық

Спецификация бойынша не тексеріледі:

Социалистік индустрияландыру«Кіші Қазан»Бай шаруашылықтарын тәркілеуКүштеп ұжымдастыру және салдары1931–1933 жылдардағы аштықДемографиялық салдары«Бесеудің хаты»

Бір минутта мәні

1920 жылдардың ортасынан бастап бірінші хатшы Ф. Голощекин Қазақстанда «Кіші Қазанды» — дәстүрлі ауылды күйрету бағытын жүргізді. 1928 жылы ірі бай шаруашылықтары тәркіленіп, 1929–1933 жылдары күштеп ұжымдастыру және көшпелілерді отырықшыландыру жүргізілді. Оның нәтижесі 1,5 миллионнан астам қазақтың өмірін қиған 1931–1933 жылдардағы ашаршылық болды. Сонымен бір мезгілде индустрияландыру жүрді: Түрксіб, Қарағанды, Балқаш.

Басты даталар

  1. 1925Голощекин «Кіші Қазанды» жариялайды
  2. 1927–1930Түрксібтің салынуы
  3. 1928 ж. 27 тамызБай шаруашылықтарын тәркілеу туралы декрет
  4. 1929–1933Күштеп ұжымдастыру және отырықшыландыру
  5. 1929 ж.Қазақ АКСР астанасының Қызылордадан Алматыға көшірілуі
  6. 1931–1932/1933 жж.Күштеп ұжымдастыру жылдарындағы жаппай ашаршылық
  7. 1932Голощекинге «Бесеудің хаты»

Басты даталар (ЕНТ)

1929 ж.
Қазақ АКСР астанасының Қызылордадан Алматыға көшірілуі

Алматы Түрксіб құрылысына байланысты астана болды және 1997 жылға дейін астана болып қалды.

1931–1932/1933 жж.
Күштеп ұжымдастыру жылдарындағы жаппай ашаршылық

Малды тәркілеу мен көшпелілерді күштеп отырықшыландыру ашаршылыққа әкелді. Қазақтардың 40%-ға жуығы қырылып, жүздеген мың адам республикадан тыс жерлерге көшіп кетті.

Ұғымдар мен терминдер

«Кіші Қазан»
Голощекиннің ауылды кеңестендіру және байлармен күрес бағыты
Отырықшыландыру (седентаризация)
Көшпелілерді күштеп отырықшылыққа көшіру
«Бесеудің хаты»
Ғ. Мүсірепов, М. Ғатауллин, М. Дәулетқалиев, Е. Алтынбеков, Қ. Қуанышевтің ұжымдастыру қасіреті туралы хаты
Түрксіб
Түркістан-Сібір темір жолы (1927–1930)

Тақырыпты талдау

Индустрияландыру

Түрксіб, Қарағанды көмір бассейні, Балқаш мыс қорыту, Шымкент қорғасын зауыттары салынып, Ембі мұнайы игерілді.

Ерекшелігі: Қазақстан шикізат базасына айналды. Жұмысшылар мен мамандар басқа республикалардан әкелінді.

Ұжымдастыру және оның салдары

1928 жылы 700-ге жуық ірі бай шаруашылығы тәркіленіп, иелері жер аударылды.

1929 жылдан бастап мал колхоздарға ортақтастырылып, көшпелілер баспанасыз және жемшөпсіз жерге күштеп отырғызылды. Халық малын сойып, көпшілігі Қытайға және көрші республикаларға босып кетті.

Мал басы бірнеше есе қысқарды. 1931–1933 жылдардағы ашаршылық басталды: 1,5 миллионнан астам қазақ, халықтың 40%-ға жуығы қаза тапты. Қазақтар өз республикасында азшылыққа айналды.

Зиялылардың ұстанымы

1932 жылы бес қайраткер Голощекинге ұжымдастыру әдістерін сынаған «Бесеудің хатын» жазды. Т. Рысқұлов Сталинге жүгінді.

1933 жылы Голощекин қызметінен шақыртып алынды, бірақ хат авторларының көбі кейін қуғын-сүргінге ұшырады.

ҰБТ-дағы жиі қателіктер

  • «Кіші Қазан» — Голощекин, 1925.
  • Тәркілеу — 1928, ұжымдастыру — 1929 жылдан, ашаршылық — 1931–1933.
  • «Бесеудің хаты» Сталинге емес, Голощекинге жолданды.

Есте сақта

1925 Кіші Қазан → 1928 тәркілеу → 1929 ұжымдастыру → 1931–1933 ашаршылық → 1932 Бесеудің хаты.

Өзіңді тексер

1. «Кіші Қазан» бағытын кім жариялады?
  1. Қонаев
  2. Голощекин
  3. Рысқұлов
  4. Колбин
Жауабын көрсету

Голощекин Ф. Голощекин 1925 жылы.

2. Бай шаруашылықтарын тәркілеу туралы декрет қашан шықты?
  1. 1925
  2. 1928
  3. 1931
  4. 1933
Жауабын көрсету

1928 1928 жылғы 27 тамызда.

3. «Бесеудің хаты» кімге жолданды?
  1. Сталинге
  2. Голощекинге
  3. Ленинге
  4. Қонаевқа
Жауабын көрсету

Голощекинге Бірінші хатшы Голощекинге.

Байланысты тақырыптар

39. Әскери коммунизм, 1921 аштық, ЖЭС41. Сталиндік репрессиялар. Лагерлер43. Соғыстан кейінгі жылдар (1946–1953)

Деңгейіңді біл: ҰБТ-ға тегін диагностика