Түргеш және Қарлұқ қағанаттары. Атлах шайқасы
Спецификация бойынша не тексеріледі:
Бір минутта мәні
Батыс Түрік қағанатынан кейін Жетісуда Түргеш қағанаты (704–756) пайда болды. Оның билеушілері Орта Азияға шабуылдаған арабтармен соғысты. 751 жылы Талас өзенінің бойында арабтар мен қытайлар арасында Атлах шайқасы болды, оның нәтижесін арабтар жағына шыққан қарлұқтар шешті. Кейін қарлұқтар өз қағанатын (756–940) құрды.Басты даталар
- 704–756 жж.Түргеш қағанатының өмір сүрген кезеңі
- 715–738Сұлу қаған — арабтармен күрес
- 751 ж.Атлах (Талас) шайқасы
- 756Түргеш қағанатының соңы
- 756–940 жж.Қарлұқ мемлекетінің өмір сүрген кезеңі
- 766Қарлұқтар Жетісуды алады, орталығы — Суяб
- 940Қарахандар Баласағұнды басып алады, Қарлұқ қағанатының соңы
Басты даталар (ЕНТ)
Негізін қалаушы — Үшелік қаған, астанасы — Суяб. Сұлу қаған тұсында түргештер арабтармен табысты соғысты.
Талас өзені бойында арабтар қарлұқтармен бірге Қытайдың Тан империясының әскерін талқандады. Қытайдың Орта Азияға жылжуы тоқтады, ал өңірге қағаз жасау өнері келді.
Билеушісі жабғу атағын алды. 940 ж. Қарахандар Баласағұнды басып алып, Қарлұқ мемлекеті өмір сүруін тоқтатты.
Ұғымдар мен терминдер
- Үшелік
- Түргеш қағанатының негізін қалаушы
- Сұлу
- Арабтар «Әбу Музахим» (сүзеген) деп атаған түргеш қағаны
- Атлах
- Талас өзені маңындағы жер, 751 жылғы шайқас орны
- Жабғу
- Қарлұқ билеушісінің лауазымы
Тақырыпты талдау
Түргеш қағанаты
704 жылы Үшелік астанасы Суяб болған қағанат құрды. Халық «сары» және «қара» түргештерге бөлінді, олардың бәсекесі кейін мемлекетті құлатты.
Сұлу қаған Мәуереннахрда араб әскерлерімен табысты соғысты. Ол 738 жылы өлтірілгеннен кейін алауыздық басталып, 756 жылы қағанат құлады.
Атлах шайқасы (751)
Арабтар (Аббасид халифаты) мен Тан әулетінің қытай әскері Талас өзенінің бойында кездесті. Шайқас қызып тұрғанда қарлұқтар қытайларға соққы беріп, Тан әскері жеңілді.
Салдары: Қытай Орталық Азияға жылжуын тоқтатты, өңірде ислам тарай бастады, тұтқынға түскен қытайлар қағаз жасау технологиясын әкелді.
Қарлұқ қағанаты
Қарлұқтар 756 жылы мемлекет құрып, 766 жылы Жетісуды алып, Суябты орталық етті. Билеуші жабғу атағын иеленді. Жетісу қалалары мен саудасы дамыды.
940 жылы Баласағұнды Қарахандар басып алып, қағанат өмір сүруін тоқтатты.
ҰБТ-дағы жиі қателіктер
- Атлах 751 — арабтар мен Қытай шайқасы, түргештер мен арабтар емес.
- Шайқастың нәтижесін арабтар жағына шыққан қарлұқтар шешті.
- Түргештер 704–756, қарлұқтар 756–940.
Есте сақта
704 түргештер → 751 Атлах → 756 қарлұқтар → 940 Қарахандар.
Өзіңді тексер
- Түргештер мен арабтар
- Арабтар мен Қытай
- Қарлұқтар мен оғыздар
- Түріктер мен парсылар
Жауабын көрсету
Арабтар мен Қытай 751 жылы арабтар мен Тан әскері Талас өзені бойында кездесті.
- Түргештер
- Қарлұқтар
- Оғыздар
- Қимақтар
Жауабын көрсету
Қарлұқтар Қарлұқтар арабтар жағына шықты.
- Сұлу
- Үшелік
- Бумын
- Сатұқ
Жауабын көрсету
Үшелік Үшелік қағанатты 704 жылы құрды.