Тақырып 31

XIX ғ. екінші жартысындағы экономика

Спецификация бойынша не тексеріледі:

Капиталистік қатынастардың енуіЖәрмеңке саудасыСауда қатынастары

Бір минутта мәні

XIX ғасырдың екінші жартысында Қазақстанға капиталистік қатынастар енді. Сауда, әсіресе жәрмеңке саудасы өсті: ең ірісі Қоянды жәрмеңкесі болды. Көмір мен мыс өндіру басталып, шикізат өңдейтін алғашқы кәсіпорындар пайда болды. Мал мен жүн нарыққа көбірек сатыла бастады.

Басты даталар

  1. 1848Қоянды жәрмеңкесінің ашылуы
  2. 1856Қарағандыда көмір өндірудің басталуы (көпес Ушаков)
  3. 1857Спасск мыс қорыту зауыты
  4. 1896Петропавл арқылы өтетін Сібір темір жолы

Ұғымдар мен терминдер

Жәрмеңке
Мезгіл-мезгіл өтетін ірі базар; Қоянды (Ботов), Константинов, Тайыншы
Айырбас сауда
Малды ақшасыз тауарларға айырбастау
Бай-мал өнеркәсіпшісі
Малды нарыққа сатқан қазақ

Тақырыпты талдау

Сауда

Жәрмеңкелер сауданың басты орталықтарына айналды. Қоянды жәрмеңкесі (Қарқаралы уезі) ең ірісі болды: мұнда жүздеген мың бас мал айдалып келді.

Айырбас сауда ақшалай саудамен алмасты. Қазақтар мал, жүн, тері сатып, мата, нан, металл бұйымдарын сатып алды.

Өнеркәсіп

Көмір (Қарағанды, Екібастұз), мыс (Спасск зауыты), полиметалдар (Риддер) өндіру. Шетел капиталы (ағылшын, француз) кеніштерге қаржы салды.

Шикізат өңдейтін кәсіпорындар: май шыжғыратын, былғары, сабын зауыттары. Жұмысшылар көбінесе кедейленген қазақ жатақтарынан болды.

Салдары

Мүліктік жіктелу өсіп, қазақ саудагерлері мен жалдамалы жұмысшылар пайда болды. Қазақстан экономикасы Ресейдің шикізат қосымшасына айналды.

Жәрмеңке саудасы 7 сынып

Жәрмеңке — белгілі бір жерде тұрақты өтетін сауда. Ең ірілері: Қарқаралы уезіндегі Қоянды (Ботов), Тайыншакөл, Константинов (Ақмола), Атбасар, Ойыл жәрмеңкелері.

Жәрмеңкелер арқылы дала Ресей нарығына тартылды: қазақтар мал мен шикізат сатып, мата, нан, шай, ыдыс сатып алды. Қазақ саудагерлері мен өсімқорлар пайда болды, ал кедей малшылар жалданып жұмыс істеуге көбірек кетті.

ҰБТ-дағы жиі қателіктер

  • Қоянды жәрмеңкесі — ең ірісі, Қарқаралы уезі.
  • Қарағанды — көмір, Спасск зауыты — мыс.
  • Капиталистік қатынастар жер реформасы арқылы емес, сауда арқылы енді.

Есте сақта

Жәрмеңке — Қоянды. Көмір — Қарағанды. Мыс — Спасск зауыты.

Өзіңді тексер

1. XIX ғасырдағы Қазақстанның ең ірі жәрмеңкесі:
  1. Ирбит
  2. Қоянды
  3. Нижний Новгород
  4. Тайыншы
Жауабын көрсету

Қоянды Қарқаралы уезіндегі Қоянды жәрмеңкесі.

2. Спасск зауыты не өндірді?
  1. Көмір
  2. Мыс
  3. Мұнай
  4. Тұз
Жауабын көрсету

Мыс Мыс қорыту зауыты.

3. Кедейленіп, отырықшыланған қазақтарды қалай атады?
  1. Төлеңгіттер
  2. Жатақтар
  3. Төрелер
  4. Билер
Жауабын көрсету

Жатақтар Жатақтар — отырықшыланған кедейлер.

Байланысты тақырыптар

29. 1867–1868 реформалары. Қоныстандыру саясаты32. Дәстүрлі қоғамның трансформациясы33. ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан

Деңгейіңді біл: ҰБТ-ға тегін диагностика