Қайта құру. 1986 жылғы Желтоқсан
Спецификация бойынша не тексеріледі:
Бір минутта мәні
Қайта құру жылдарында (1985–1991) Қазақстанда ашық саяси өмір басталды. 1986 жылғы 16 желтоқсанда Қонаевты республикамен байланысы жоқ Г. Колбин алмастырды. 17–18 желтоқсанда жастар Алматыда алаңға шықты, наразылық қатыгездікпен басып-жанышталды. 1990 жылғы 25 қазанда Жоғарғы Кеңес Қазақ КСР-інің мемлекеттік егемендігі туралы декларацияны қабылдады.Басты даталар
- 1986 ж.Желтоқсан оқиғасы
- 1986 ж. 16 желтоқсанД. Қонаевтың орнына Г. Колбиннің тағайындалуы
- 1988 ж.Алаш қайраткерлері Ш. Құдайбердіұлы, А. Байтұрсынұлы, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытов, М. Дулатұлының ақталуы
- 1989Н. Назарбаев — Қазақстан КП ОК бірінші хатшысы
- 1989 ж.О. Сүлейменов бастаған «Невада — Семей» қозғалысының құрылуы
- 1989 ж., шілдеҚарағанды шахтерлерінің ереуілі
- 1989 ж.«Тілдер туралы» Қазақ КСР заңының қабылдануы: қазақ тілі мемлекеттік тіл болып жарияланды
- 1990 ж. 24 сәуірНазарбаев Қазақ КСР-інің президенті болып сайланды
- 1990 ж., 25 қазанҚазақ КСР-інің Мемлекеттік егемендігі туралы декларацияның қабылдануы
Басты даталар (ЕНТ)
1986 ж. 17–18 желтоқсанда Алматы жастары Д. Қонаевтың орнына Г. Колбиннің тағайындалуына қарсы алаңға шықты. Шеру қатыгездікпен басылды; символы — Қайрат Рысқұлбеков.
Қайта құру жылдарында Алаш қайраткерлерінің есімдері ақталды: олардың кітаптары қайта басылып, зерттеле бастады.
1989 ж. 28 ақпанда ақын Олжас Сүлейменов Семей полигонын жабуға шақырды. Қозғалыстың атауы екі полигонды — АҚШ-тағы (Невада) және КСРО-дағы полигонды біріктірді.
Қарағанды шахтерлері ауыр еңбек жағдайы мен азық-түлік тапшылығына қарсы ереуілге шықты — кеңестік жүйе дағдарысының белгісі.
1989 ж. 22 қыркүйекте қазақ тілі мемлекеттік тіл мәртебесін алды, орыс тілі — ұлтаралық қатынас тілі.
Декларация республика заңдарының үстемдігін және табиғи байлықтарына құқығын жариялады. 25 қазан — Республика күні.
Ұғымдар мен терминдер
- Желтоқсан
- 1986 жылғы желтоқсан оқиғалары
- Қайрат Рысқұлбеков
- Оқиғаға қатысушы, өлім жазасына кесіліп, 1988 жылы түрмеде қаза тапты; Халық Қаһарманы
- Қайта құру
- М. Горбачевтің реформалар бағыты (1985–1991)
- Егемендік
- Республика билігінің өз аумағындағы үстемдігі
Тақырыпты талдау
Қайта құру
Горбачев бағыты: жеделдету, жариялылық, демократияландыру. Экономикада — кооперативтер мен шаруашылық есеп, бірақ тапшылық өсіп, өндіріс құлдырады.
1986 жылғы желтоқсан
Себебі: Мәскеудің халық пікірін ескермей Колбинді республика басшысы етіп тағайындау шешімі, жинақталған ұлттық мәселелер.
17 желтоқсанда студенттер мен жастар Брежнев алаңына (қазіргі Республика алаңы) шықты. 18 желтоқсанда наразылықты әскерлер таратты. Мыңдаған адам ұсталып, көпшілігі жоғары оқу орындарынан шығарылып, сотталды.
КСРО-да одақтық орталыққа қарсы алғашқы ірі ашық наразылық.
Егемендік туралы декларация
1990 жылғы 25 қазанда Жоғарғы Кеңес Декларацияны қабылдады: республика заңдарының үстемдігі, жер мен жер қойнауына меншік, өз сыртқы саясатын жүргізу құқығы. 25 қазан — Республика күні.
ҰБТ-дағы жиі қателіктер
- Колбин 16 желтоқсанда тағайындалды, наразылықтар — 1986 жылғы 17–18 желтоқсан.
- Егемендік туралы декларация — 1991 емес, 1990 жылғы 25 қазан.
- Назарбаевты Қазақ КСР-інің президенті етіп 1990 жылы Жоғарғы Кеңес, бүкілхалықтық сайлауда — 1991 жылы сайлады.
Есте сақта
16.12.1986 Колбин → 17–18.12 Желтоқсан → 25.10.1990 егемендік.
Өзіңді тексер
- Полигонның жабылуы
- Колбиннің тағайындалуы
- КСРО-ның ыдырауы
- Тың науқаны
Жауабын көрсету
Колбиннің тағайындалуы Қонаевтың орнына Г. Колбиннің тағайындалуы.
- 1990 ж. 25 қазан
- 1991 ж. 16 желтоқсан
- 1995 ж. 30 тамыз
- 1989 ж. 22 қыркүйек
Жауабын көрсету
1990 ж. 25 қазан 1990 жылғы 25 қазанда.
- Қ. Рысқұлбеков
- Д. Қонаев
- О. Сүлейменов
- Ж. Ташенов
Жауабын көрсету
Қ. Рысқұлбеков Қайрат Рысқұлбеков.