Тақырып 12

Қасым хан

Спецификация бойынша не тексеріледі:

XVI–XVII ғасырлардағы Қазақ хандығының дамуыҚасым хан тұсындағы нығаюы

Бір минутта мәні

Қасым хан тұсында (1511–1521) Қазақ хандығы алғашқы гүлдену кезеңіне жетті: халық саны миллион адамға жетіп, хандық Жайық пен Сырдарияға дейін кеңейді. Қасым хан «Қасым ханның қасқа жолы» заңдар жинағын енгізіп, қазақ хандарының ішінде алғаш болып Мәскеу мемлекетімен байланыс орнатты. Ол қайтыс болғаннан кейін хандық дағдарысқа ұшырады.

Басты даталар

  1. 1480–1511Бұрындықтың билігі
  2. XVI ғ. басыҚасым ханның билік құрған кезеңі
  3. 1511–1521Қасым ханның билігі
  4. 1521Қасым ханның Сарайшықта қайтыс болуы
  5. 1523–1533Тахир ханның билігі, хандықтың әлсіреуі

Басты даталар (ЕНТ)

XVI ғ. басы
Қасым ханның билік құрған кезеңі

Қасым хан (1511–1521) — Жәнібектің ұлы. Хандық халқы миллионға жетті; ол «Қасым ханның қасқа жолы» заңдар жинағын енгізді.

Ұғымдар мен терминдер

«Қасым ханның қасқа жолы»
Хандықтың алғашқы заңдар жинағы
Сарайшық
Қасым хан қайтыс болған Жайық өзені бойындағы қала
Мұхаммед Шайбани
Әбілқайырдың немересі, қалалар үшін күресте қазақ хандарының қарсыласы

Тақырыпты талдау

Мемлекетті нығайту

Қасым — Жәнібектің ұлы. Дулати бойынша, оның тұсында хандық халқы миллион адамға жетті. Хандық батысқа қарай ноғайлар мекендеген Жайыққа дейін кеңейді.

Сырдария мен Түркістан қалаларын қазақтарға бекітіп, Мәуереннахрдың Шайбанидтерімен күрес жүргізді.

Заңдар және дипломатия

«Қасым ханның қасқа жолы» жинағы жер қатынастарын, әскери міндеттерді, елшілік ғұрпын және жазаларды реттеді.

Қасым хан Мәскеумен (Василий III) дипломатиялық қатынас орнатты. Хандық Еуропада белгілі болды.

Қасымнан кейін

1521 жылы Қасым қайтыс болғаннан кейін өзара қырқыс басталды. Тахир хан тұсында (1523–1533) хандық жерінің және халқының бір бөлігінен айырылды, оны ноғайлар мен моғолдар ығыстырды.

ҰБТ-дағы жиі қателіктер

  • «Қасым ханның қасқа жолы» — Қасым, «Есім ханның ескі жолы» — Есім, «Жеті жарғы» — Тәуке.
  • Қасым — Керейдің емес, Жәнібектің ұлы.
  • Мәскеумен байланысты алғаш Қасым хан орнатты.

Есте сақта

Үш заңдар жинағы: Қасым (қасқа жолы) → Есім (ескі жолы) → Тәуке (Жеті жарғы).

Өзіңді тексер

1. Қасым ханның заңдар жинағы қалай аталды?
  1. «Жеті жарғы»
  2. «Қасым ханның қасқа жолы»
  3. «Есім ханның ескі жолы»
  4. «Яса»
Жауабын көрсету

«Қасым ханның қасқа жолы» «Қасым ханның қасқа жолы».

2. Қасым хан қай мемлекетпен алғаш байланыс орнатты?
  1. Осман империясымен
  2. Мәскеу мемлекетімен
  3. Цин империясымен
  4. Иранмен
Жауабын көрсету

Мәскеу мемлекетімен Қасым тұсында Мәскеумен байланыс басталды.

3. Қасым хан қай жерде қайтыс болды?
  1. Түркістанда
  2. Сарайшықта
  3. Сығанақта
  4. Ташкентте
Жауабын көрсету

Сарайшықта Қасым хан 1521 жылы Сарайшықта қайтыс болды.

Байланысты тақырыптар

11. Қазақ хандығының құрылуы13. Хақназар хан17. Тәуке хан. «Жеті жарғы»

Деңгейіңді біл: ҰБТ-ға тегін диагностика