Тәуелсіз Қазақстан
Спецификация бойынша не тексеріледі:
Бір минутта мәні
1989–1991 жылдары Қазақстанда қоғамдық қозғалыстар күшейіп, Тілдер туралы заң қабылданды және Семей полигоны жабылды. 1991 жылғы 16 желтоқсанда «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заң қабылданды. Тәуелсіз Қазақстан нарыққа ауыр көшуді бастан кешіріп, 1995 жылғы Конституцияны қабылдады, астананы Ақмолаға (Астанаға) көшірді және халықаралық ұйымдардың белсенді қатысушысына айналды.Қарапайым тілмен
Тәуелсіздік — бір оқиға емес, 1990–1993 жылдардағы қадамдар тізбегі.
Егемендік
1990 ж. 25 қазан — Декларация: республика заңдары одақтық заңдардан жоғары.
Тәуелсіздік
1991 ж. 16 желтоқсан — Тәуелсіздік туралы заң. Сол айда — ТМД (Алматы декларациясы, 21 желтоқсан).
Мемлекет белгілері
1992 — БҰҰ және рәміздер; 1993 — теңге және алғашқы Конституция; 1995 — қолданыстағы Конституция.
Басты даталар
- 1989 ж. 28 ақпан«Невада — Семей» қозғалысы (О. Сүлейменов)
- 1989 ж. 22 қыркүйек«Қазақ КСР-індегі тілдер туралы» заң
- 1990 ж., 25 қазанҚазақ КСР-інің Мемлекеттік егемендігі туралы декларацияның қабылдануы
- 1991 ж.Қазақ КСР-інің алтын қоры мен алмаз қорының құрылуы
- 1991 ж., 29 тамызН. Ә. Назарбаевтың Семей ядролық полигонын жабу туралы Жарлығы
- 1991 ж., 1 желтоқсанН. Ә. Назарбаевтың бүкілхалықтық сайлауда Қазақстан Президенті болып сайлануы
- 1991 ж., 16 желтоқсан«Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заңның қабылдануы
- 1992 ж., 2 наурызҚазақстан Республикасының БҰҰ-ға толық мүше болып қабылдануы
- 1992 ж.Мемлекеттік рәміздердің — Ту, Елтаңба және Әнұранның бекітілуі
- 1992 ж.Дүниежүзі қазақтарының I құрылтайы (Алматы)
- 1993 ж., 15 қарашаҰлттық валюта — теңгенің енгізілуі
- 1995 ж. 30 тамызКонституцияның референдумда қабылдануы
- 1997 ж.Жалпыұлттық татулық және саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу жылы
- 1997 ж.Қазақстан Республикасы астанасының Алматыдан Ақмолаға көшірілуі
- 1999 ж.ЮНЕСКО шешімімен Астанаға «Бейбітшілік қаласы» атағының берілуі
- 2002 ж.Дүниежүзі қазақтарының II құрылтайы (Түркістан)
- 2010 ж.Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі
- 2011 ж.Қазақстанда VII қысқы Азия ойындарының өткізілуі
- 2017 ж.Астанада Дүниежүзілік ЭКСПО көрмесінің өткізілуі
- 2019 ж.Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан Республикасының Президенті болып сайлануы
Басты даталар (ЕНТ)
Декларация республика заңдарының үстемдігін және табиғи байлықтарына құқығын жариялады. 25 қазан — Республика күні.
Республика өзінің алтын қоры мен алмаз қорын құрды — болашақ тәуелсіздіктің экономикалық тірегі.
Жарлық 40 жылда 456 ядролық сынақ жасалған полигонды жапты. БҰҰ 29 тамызды Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимылдың халықаралық күні деп жариялады.
Президенттің алғашқы бүкілхалықтық сайлауында Н. Назарбаев 98%-дан астам дауыс алды. 1 желтоқсан — Тұңғыш Президент күні (2022 жылға дейін аталып өтті).
Конституциялық заң Қазақстанды тәуелсіз мемлекет деп жариялады. 16 желтоқсан — Тәуелсіздік күні.
1992 ж. 2 наурызда Қазақстан БҰҰ-ның 168-мүшесі болды.
1992 ж. 4 маусымда Ту (авторы — Ш. Ниязбеков), Елтаңба (Ж. Мәлібеков пен Ш. Уәлиханов) және Әнұран бекітілді.
Алматыға әр елдің қазақтары жиналды; Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы құрылып, оралмандардың (қандастардың) көші басталды.
1993 ж. 15 қарашада ұлттық валюта — теңге енгізілді. Бұл — Ұлттық валюта күні.
Содан бері 31 мамыр — Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні.
1997 ж. 10 желтоқсанда астана Ақмолаға көшті; 1998 ж. қала Астана болып өзгертілді.
ЮНЕСКО жас астананың бейбітшілік пен ұлтаралық татулыққа қосқан үлесін атап өтті.
Дүниежүзі қазақтарының II құрылтайы көне рухани астана — Түркістанда өтті.
Қазақстан ТМД елдерінің ішінде алғаш болып ЕҚЫҰ-ға төрағалық етті; 2010 ж. желтоқсанда Астанада ЕҚЫҰ саммиті өтті.
VII қысқы Азия ойындары Астана мен Алматыда өтті; Қазақстан құрамасы жалпы есепте бірінші орын алды.
ЭКСПО-2017 тақырыбы — «Болашақ энергиясы». Көрменің символы — «Нұр Әлем» шары.
2019 ж. 9 маусымдағы мерзімінен бұрын өткен президент сайлауында Қ.-Ж. Тоқаев жеңді.
Ұғымдар мен терминдер
- «Невада — Семей»
- Олжас Сүлейменов бастаған ядролық қаруға қарсы қозғалыс
- ТМД
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы, 1991 жылғы 21 желтоқсандағы Алматы декларациясы
- ЕҚЫҰ, ИЫҰ
- Қазақстан төрағалық еткен ұйымдар (2010 және 2011)
- Теңге
- 1993 жылғы 15 қарашадан бастап ұлттық валюта
Тақырыпты талдау
Тәуелсіздікке жол
1989: «Невада — Семей» қозғалысы, Тілдер туралы заң (қазақ тілі — мемлекеттік тіл).
1991: Мәскеудегі тамыз бүлігінен кейін полигон жабылды, 1 желтоқсанда — бүкілхалықтық президент сайлауы, 10 желтоқсанда — Қазақстан Республикасы болып қайта аталу, 16 желтоқсанда — Тәуелсіздік туралы заң. 21 желтоқсанда Алматыда ТМД құру туралы декларацияға қол қойылды.
Мемлекеттің қалыптасуы
1992: БҰҰ-ға кіру (2 наурыз). 1993: алғашқы Конституция және теңге. 1995: жаңа Конституция, президенттік республика.
1990 жылдардағы қиындықтар: өндірістің құлдырауы, инфляция, жұмыссыздық, эмиграция. Кейін жекешелендіру, инвестиция тарту, мұнай өндірудің өсуі.
Әлеуметтік-демографиялық үдерістер: оралмандардың (қандастардың) оралуы, орыстар мен немістердің бір бөлігінің кетуі, қазақтар үлесінің өсуі.
Халықаралық рөлі
Ядролық қарудан бас тарту, БҰҰ, ЕҚЫҰ, ШЫҰ, ЕАЭО мүшелігі. ЕҚЫҰ-ға (2010) және ИЫҰ-ға (2011) төрағалық. Қазақстан — АӨСШК бастамашысы.
Астана — 1997 жылдан бастап астана, жаңа Қазақстанның символы.
«Қазақстан-2030» және «Қазақстан-2050» стратегиялары 9 сынып
«Қазақстан-2030» (1997) — алғашқы ұзақ мерзімді стратегия: ұлттық қауіпсіздік, экономикалық өсу, азаматтардың денсаулығы мен білімі, энергетикалық ресурстар, инфрақұрылым, кәсіби мемлекет.
«Қазақстан-2050» (2012) әлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына кіруді мақсат етті: жаңа индустрияландыру, «жасыл» экономика, адами капитал.
«Мәңгілік Ел» жалпыұлттық идеясы 9–11 сынып
«Мәңгілік Ел» ұғымы түркі қағандарының жазуларынан (Күлтегін) бастау алады. Құндылықтары: тәуелсіздік, бірлік пен келісім, зайырлы қоғам, экономикалық өсу, ортақ тарих пен мәдениет, қауіпсіздік.
Көпэтносты қоғам. Қазақстан халқы Ассамблеясы 11 сынып
Көпұлттылық XIX ғасырдағы қоныс аударулардан, 1930–1940 жылдардағы жер аударулардан, эвакуациядан және тың игеруден қалыптасты. Қазір Қазақстанда 100-ден астам этнос өкілдері тұрады.
Қазақстан халқы Ассамблеясы ұлтаралық келісімді нығайту үшін 1995 ж. 1 наурызда құрылды; 2007 жылдан Мәжіліс депутаттарын сайлады (2022 жылғы реформаға дейін). 1 мамыр — Қазақстан халқының бірлігі күні.
ҰБТ-дағы жиі қателіктер
- Тәуелсіздік — 1991 жылғы 16 желтоқсан, Егемендік туралы декларация — 1990 жылғы 25 қазан.
- Конституциялар: 1993 және 1995. Қолданыстағысы — 1995 жылғы (30 тамыз).
- Астананы көшіру — 1997, Астана болып аталуы — 1998.
Есте сақта
1989 тіл және Невада → 1991 полигон және тәуелсіздік → 1993 теңге → 1995 Конституция → 1997 Астана → 2010 ЕҚЫҰ.
Өзіңді тексер
- 1990 ж. 25 қазан
- 1991 ж. 16 желтоқсан
- 1995 ж. 30 тамыз
- 1997 ж. 10 желтоқсан
Жауабын көрсету
1991 ж. 16 желтоқсан 1991 жылғы 16 желтоқсанда.
- Н. Назарбаев
- О. Сүлейменов
- Д. Қонаев
- Қ. Рысқұлбеков
Жауабын көрсету
О. Сүлейменов Ақын Олжас Сүлейменов, 1989.
- 1991
- 1993
- 1995
- 1997
Жауабын көрсету
1993 1993 жылғы 15 қарашада.
- 1991
- 1995
- 1997
- 2007
Жауабын көрсету
1995 1995 ж. 1 наурыз.
- БҰҰ-ға кіру
- Әлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына кіру
- Теңгені енгізу
- Астананы көшіру
Жауабын көрсету
Әлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына кіру 2012 жылы қабылданды.