Дәстүрлі қоғамның трансформациясы
Спецификация бойынша не тексеріледі:
Бір минутта мәні
XIX ғасырдың екінші жартысында дәстүрлі қазақ қоғамы тез өзгерді: рулық байланыстар әлсіреп, қазақтардың бір бөлігі отырықшыланды, байлар мен кедейлерге жіктелу өсті. Қоғамдық ой да өзгерді: «Зар заман» ақындары бостандықтың жоғалуын жоқтады, ал ағартушылар Шоқан, Ыбырай және Абай білімге және жаңаруға шақырды.Басты даталар
- 1835–1865Шоқан Уәлихановтың өмірі
- 1841–1889Ыбырай Алтынсариннің өмірі
- 1845–1904Абай Құнанбайұлының өмірі
Ұғымдар мен терминдер
- Зар заман
- Бостандықтың жоғалуын жоқтаған ақындар: Шортанбай, Дулат, Мұрат
- Отырықшылану
- Көшпелілердің бір бөлігінің отырықшылыққа және егіншілікке көшуі
- Ағартушылар
- Шоқан, Ыбырай, Абай — білім мен ғылымның жақтаушылары
Тақырыпты талдау
Қоғамның өзгеруі
Шыңғыс ұрпақтарының билігі өткенде қалды, олардың орнына билік бақылауымен сайланған болыс басқарушылары келді. Сайлаулар пара берумен және партиялар күресімен қатар жүрді.
Жер жетіспеді, қазақтардың бір бөлігі қалалар маңына отырықшыланып, жалдамалы жұмысшыға айналды. Байлар мен шаруалар арасындағы теңсіздік өсті.
Қоғамдық ой
«Зар заман» ақындары (Шортанбай Қанайұлы, Дулат Бабатайұлы, Мұрат Мөңкеұлы) бостандықтың және бұрынғы тәртіптің жоғалуы туралы күйзеле жазды.
Ағартушылар шығар жолды білімнен, қолөнерден, орыс және әлем мәдениетін білуден көрді. Толығырақ — 51-тақырыпта.
ҰБТ-дағы жиі қателіктер
- «Зар заман» — ағартушылар емес, мұңшыл ақындар.
- Абай, Шоқан, Ыбырай — XIX ғасырдың ағартушылары.
- Болыс басқарушылары — хандар емес, сайланбалы шенеуніктер.
Есте сақта
Зар заман (жоқтау) және ағартушылар (білім арқылы шығар жол).
Өзіңді тексер
- Абай
- Шортанбай
- Алтынсарин
- Байтұрсынұлы
Жауабын көрсету
Шортанбай Шортанбай Қанайұлы.
- Хан билігін қайтару
- Білімді дамыту
- Қытайға көшу
- Көтеріліс бастау
Жауабын көрсету
Білімді дамыту Білім мен ғылым.
- Хан
- Болыс басқарушысы
- Би
- Сұлтан-билеуші
Жауабын көрсету
Болыс басқарушысы Болыс басқарушысы.