1848 жылғы революциялар. Германия мен Италияның бірігуі

Тақырыпты талдау

Бірігуге дейінгі Германия мен Италия 7 сынып

Вена конгресінің шешімімен (1815) Австрия бастаған 39 мемлекеттен тұратын Герман одағы құрылды; Австрияның ең ірі бәсекелесі Пруссия болды. Әр князьдіктің өз монархы, әскері, ақшасы және кедені болды — бұл сауда мен өнеркәсіпке кедергі келтірді. Бірлікке алғашқы қадам Австриясыз, Пруссия бастаған 1834 жылғы Кеден одағы болды. Пруссияда өнеркәсіп (Рур, Силезия) жедел өсіп, темір жолдар салынды, ал саяси билікті король мен юнкер-жер иелері сақтады.

Италия, Меттерних айтқандай, тек «географиялық ұғым» еді: Ломбардия мен Венеция Австрияға тиесілі болды, ортасында Рим Папасының мемлекеті, оңтүстігінде Екі Сицилия корольдігі, солтүстігінде Сардиния корольдігі (Пьемонт) және ұсақ герцогтіктер орналасты. Экономикалық жағынан тек солтүстік дамыды; оңтүстік аграрлық және кедей күйде қалды. Австрия үстемдігіне қарсы карбонарийлердің құпия қоғамдары күресті.

Либералдар, демократтар және марксизмнің пайда болуы 7 сынып

Өнеркәсіптік төңкеріс саясаттың жаңа қатысушыларын — буржуазия мен жалдамалы жұмысшыларды тудырды. Либералдар (буржуазия, зиялылар) конституцияға, парламентке, сөз бен нарық бостандығына ұмтылды, бірақ «тобыр» билігінен қорықты. Демократтар әрі қарай барды: республика, жалпыға бірдей сайлау құқығы, әлеуметтік реформалар. Ұлттық қозғалыстар өз халықтарының бірлігі мен тәуелсіздігіне ұмтылды. Утопиялық социалистер (Сен-Симон, Фурье, Оуэн) қанаусыз әділ қоғамды армандады.

1840 жылдары К. Маркс пен Ф. Энгельс ғылыми социализмді жасады. «Коммунистік партияның манифесінде» (1848 ж. ақпан) олар тарих — таптар күресі, капитализм пролетарлық революция арқылы социализммен алмасады, жұмысшылар бірігуі тиіс («Барлық елдердің пролетарлары, бірігіңдер!») деп дәлелдеді. 1864 жылы Лондонда Халықаралық жұмысшылар серіктестігі (I Интернационал) құрылды, 1867 жылы «Капиталдың» бірінші томы шықты, 1889 жылы II Интернационал негізделді. Марксизм Германия, Франция, кейін Ресейдің жұмысшы партиялары арасында тарады.

1848–1849 жылдардағы революциялар 7 сынып

Себептері: 1845–1847 жж. егін шықпауы және 1847 жылғы экономикалық дағдарыс, жұмыссыздық, феодалдық қалдықтар, бостандықтың болмауы және ұлттық езгі. 1848 жылғы ақпанда Парижде король Луи Филипп тақтан құлатылып, Екінші республика жарияланды; маусымда жұмысшылар көтерілісі басылды, ал желтоқсанда президент болып Луи Наполеон Бонапарт сайланды, ол 1852 жылы император III Наполеон болды.

1848 жылғы наурызда көтерілістер Венаны (канцлер Меттерних қашты), Берлинді, Миланды, Венецияны, Будапешт пен Праганы қамтыды. Майндағы Франкфуртта алғашқы жалпыгермандық Ұлттық жиналыс шақырылды; ол конституция қабылдап, тәжді Пруссия королі IV Фридрих Вильгельмге ұсынды, бірақ ол «революцияның қолынан тәж алудан» бас тартты. Венгрия революциясын (Л. Кошут) 1849 жылы австриялық және орыс әскерлері, Мадзини мен Гарибальдидің Рим республикасын француздар басып-жаншыды. Қорытындысы: революциялар жеңілді, бірақ Австрияда шаруалардың басыбайлы міндеткерліктері жойылды, Пруссия мен Сардиния конституцияларын сақтады, ал ұлттық идеялар нығайды.

Италияның бірігуі 7 сынып

Екі жол болды: «төменнен» — халықтық революция және республика (Дж. Мадзини, «Жас Италия»), және «жоғарыдан» — Сардиния корольдігі мен король II Виктор Эммануилдің төңірегінде бірігу. Сардиния премьері граф Камилло Кавур реформалар жүргізіп, III Наполеонмен одақ жасады. 1859 жылы Сардиния мен Франция Австрияны талқандады (Маджента, Сольферино), Сардиния Ломбардияны алып, Францияға Савойя мен Ниццаны берді; Орталық Италия герцогтіктері плебисциттер бойынша қосылды.

1860 жылы Джузеппе Гарибальди ерікті «қызыл көйлектілер» жасағымен («Мыңдық») Сицилияға түсіп, оңтүстікті Бурбондардан азат етті, содан кейін оны Виктор Эммануилге тапсырды. 1861 жылғы 17 наурызда Италия корольдігі жарияланды. Венеция 1866 жылы Австрияға қарсы Пруссиямен одақтан кейін, ал Рим 1870 жылы франко-пруссия соғысы француз гарнизонын кетуге мәжбүрлегенде қосылды; 1871 жылдан бастап Рим — Италияның астанасы.

Германияның бірігуі және франко-пруссия соғысы 7 сынып

1862 жылы Пруссия үкіметінің басшысы болып Отто фон Бисмарк тағайындалды, ол ұлы мәселелер «темір және қанмен» шешіледі деп мәлімдеді. Ол үш соғыс жүргізді: Шлезвиг пен Гольштейн үшін Даниямен (1864), Садова (Кёниггрец) түбінде талқандалған Австриямен (1866), осыдан кейін Австрия герман істерінен шеттетіліп, Солтүстік Герман одағы құрылды (1867), және Франциямен.

Франциямен соғысқа Испания тағына үміткер туралы дау және Бисмарк француздарды қорлайтындай етіп өңдеген «Эмс жеделхаты» сылтау болды. III Наполеон 1870 жылғы шілдеде соғыс жариялап, 2 қыркүйекте Седан түбінде қоршауға алынып, тұтқынға түсті; Парижде Үшінші республика жарияланды. 1871 жылғы 18 қаңтарда Версальдің Айналы залында Пруссия королі I Вильгельм герман императоры болып жарияланды. Франкфурт бітімі бойынша Франция Эльзас пен Лотарингияның бір бөлігін беріп, 5 миллиард франк төледі. 1871 жылдың көктемінде Парижде билікті Париж коммунасы алды, ол мамырдағы «қанды аптада» талқандалды.

Бисмарк тұсындағы Герман империясы 7 сынып

1871 жылғы Конституция бойынша Германия Пруссия королі — император (кайзер) бастаған 22 монархия мен 3 еркін қаладан тұратын федерация болды. Рейхстаг ерлердің жалпыға бірдей дауыс беруімен сайланды, бірақ канцлер бастаған үкімет парламент алдында емес, император алдында жауап берді; Одақтық кеңес (бундесрат) жерлердің өкілі болды. Іс жүзінде елді Пруссия, юнкерлер және әскер басқарды.

Бисмарк (1871–1890 жж. канцлер) католик шіркеуінің ықпалына қарсы «культуркампф» жүргізді, 1878 жылы социалистерге қарсы «төтенше заң» қабылдады, ал 1880 жылдары әлемде алғаш рет жұмысшыларды мемлекеттік әлеуметтік сақтандыруды (ауырғанда, жазатайым оқиғадан, қартайғанда) енгізді. Сыртқы саясатта ол Францияны оқшаулап, 1882 жылы Германия, Австрия-Венгрия және Италияның Үштік одағын құрды. 1890 жылы жас император II Вильгельм Бисмаркты отставкаға жіберді.