Тақырып 18

Дүниежүзі аймақтары

Спецификация бойынша не тексеріледі:

ЕуропаАзияАфрикаСолтүстік және Латын АмерикасыАустралия және Мұхит аралдары

Бір минутта мәні

Әлем аймақтарға — тарихы, табиғаты, мәдениеті мен шаруашылығы ұқсас ірі аумақтарға бөлінеді: Еуропа, Азия (Шығыс, Оңтүстік, Оңтүстік-Шығыс, Орталық, Оңтүстік-Батыс), Африка, Солтүстік Америка, Латын Америкасы, Аустралия және Мұхит аралдары. ҰБТ үшін әр аймақ бойынша орнын, ресурстарын, халқын, жетекші елдері мен мамандану салаларын білу және аймақты сипаттамасы бойынша тани алу маңызды.

Қарапайым тілмен

Аймақ — үлкен қаланың «ауданы» сияқты. Әр ауданның өз сипаты бар: бірінде кеңселер мен банктер (Батыс Еуропа, АҚШ), бірінде фабрикалар (Шығыс Азия), бірінде мұнай (Парсы шығанағы), бірінде плантациялар мен шахталар (Африка, Латын Америкасы).

Еуропа

Шағын, бірақ бай; елдері көп; халқы қартаюда; жоғары технологиялар, автомобильдер, қаржы, туризм. Көшбасшылары — Германия, Франция, Ұлыбритания, Италия.

Азия

Жер халқының 60%-ға жуығы. Шығыс Азия — әлемнің фабрикасы (Қытай, Жапония, Корея). Оңтүстік Азия — Үндістан, жас халқы өте көп, IT қызметтері. Оңтүстік-Батыс — Парсы шығанағының мұнайы.

Африка

Халық саны ең жылдам өседі, жер қойнауы бай (алтын, алмас, мұнай, боксит), бірақ экономикасы негізінен шикізаттық. Ең ірі экономикалары — Нигерия, ОАР, Мысыр.

Америка

Солтүстік — АҚШ пен Канада: әлемнің ең ірі экономикасы, жоғары технологиялар, астық. Латын — Бразилия мен Мексика: шикізат, ауыл шаруашылығы, кофе, соя, мыс (Чили).

Аустралия және Мұхит аралдары

Адам аз, шикізат көп: темір кені, көмір, боксит, жүн.

Ұғымдар мен терминдер

Аймақ
Табиғи, тарихи және шаруашылық белгілері ұқсас ірі аумақ
Монодақыл
Бір тауарға тар мамандану (кофе, какао, мұнай)
СТГ
Сұйытылған табиғи газ
Әлемнің шеберханасы
Әлемдік өнеркәсіп өнімінің үлкен үлесін өндіретін ел (қазір — Қытай)

Тақырыпты талдау

Еуропа 8, 10 сынып

≈ 40 ел, көпшілігі — ЕО мүшелері. Урбандалу деңгейі жоғары, көп елде табиғи кему, мигранттар ағыны. Мамандануы: машина жасау (Германия — автомобильдер), химия, қаржы (Лондон, Франкфурт, Цюрих), туризм (Франция, Испания, Италия).

Субаймақтары: Батыс, Солтүстік (Норвегия — мұнай мен газ, балық аулау), Оңтүстік (Жерорта теңізі егіншілігі), Шығыс Еуропа.

Азия 8, 10 сынып

Шығыс Азия: Қытай (әлемнің 2-экономикасы, «әлемнің шеберханасы»), Жапония (электроника, автомобильдер, роботтар), Корея Республикасы (жартылай өткізгіштер, кеме жасау). Оңтүстік Азия: Үндістан (IT қызметтері, фармацевтика, шай, мақта), Пәкістан, Бангладеш (киім).

Оңтүстік-Шығыс Азия (АСЕАН): Сингапур — қаржы және порт, Индонезия, Вьетнам, Тайланд, Малайзия — электроника, күріш, каучук, пальма майы. Оңтүстік-Батыс Азия: Сауд Арабиясы, Иран, БАӘ, Катар, Кувейт — мұнай мен газ; Түркия — машина жасау, туризм. Орталық Азия: Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан — шикізат, мақта, транзит.

Африка 8, 10 сынып

54 ел; туу деңгейі ең жоғары, халқы ең жас. Солтүстік Африка (араб елдері, Алжир мен Ливияның мұнайы мен газы, Мысырдың Суэц каналы), Тропиктік Африка (Нигерия — мұнай; Гана мен Кот-д'Ивуар — какао; Эфиопия, Кения — кофе мен шай; КДР — кобальт пен мыс), Оңтүстік Африка (ОАР — алтын, платина, алмас, ең дамыған экономика).

Мәселелері: кедейлік, аштық, қақтығыстар, шөлейттену (Сахель), монодақылды экономика.

Солтүстік және Латын Америкасы 8, 10 сынып

АҚШ — әлемнің ең ірі экономикасы (әлемдік ЖІӨ-нің ≈ 25%), жоғары технологиялар (Кремний алқабы), қаржы (Нью-Йорк), ауыл шаруашылығы (жүгері, соя) бойынша көшбасшы. Канада — орман, мұнайлы құмдар, бидай, никель, уран.

Латын Америкасы (33 ел): Бразилия (кофе, соя, темір кені, ұшақ жасау, аймақтың ең ірі экономикасы), Мексика (мұнай, автомобиль құрастыру), Аргентина (астық, сиыр еті — пампа), Чили (мыс), Венесуэла (мұнайдың ең ірі қоры), Перу (балық, мыс, күміс).

Аустралия және Мұхит аралдары 8, 10 сынып

Аустралия — жалғыз материк-мемлекет; темір кенін, көмірді, бокситті, алтынды, СТГ-ны, бидайды, жүнді (қой шаруашылығы) экспорттайды. Жаңа Зеландия — сүтті мал шаруашылығы және қой шаруашылығы. Мұхит аралдары — шағын аралдық мемлекеттер (Фиджи, Самоа), туризм, балық аулау; мұхит деңгейінің көтерілу қаупі.

Шешімі бар есеп мысалдары

Есеп 1Аймақ: «туу деңгейі ең жоғары, какао, кофе, мұнай мен алмас экспорттайды, бұрынғы отарлар көп». Бұл не?
  1. Жоғары туу деңгейі мен шикізаттық монодақыл — Тропиктік Африканың белгілері.
Жауабы Тропиктік Африка
Есеп 2Қай ел: «жалғыз материк-мемлекет, темір кенінің ең ірі экспорттаушысы»?
  1. Материк-мемлекет біреу ғана.
Жауабы Аустралия

ҰБТ-дағы жиі қателіктер

  • Мыс — Чили, кофе — Бразилия, какао — Кот-д'Ивуар мен Гана, шай — Қытай, Үндістан, Кения.
  • Мұнайдың ең ірі қоры — Таяу Шығыста емес, Венесуэлада (Латын Америкасы).
  • Орталық Азия — Қазақстан және көршілес төрт республика.

Есте сақта

Еуропа — технологиялар мен туризм; Шығыс Азия — әлемнің фабрикасы; Шығанақ — мұнай; Африка — шикізат пен халық өсімі; АҚШ — №1 экономика; Аустралия — кендер.

Өзіңді тексер

1. Әлемдегі мыстың ең ірі экспорттаушысы:
  1. Чили
  2. Бразилия
  3. Аустралия
  4. Канада
Жауабын көрсету

Чили Мыс — Чилидің визит карточкасы.

2. Кобальт өндіруден көшбасшы ел:
  1. ОАР
  2. КДР
  3. Нигерия
  4. Мысыр
Жауабын көрсету

КДР Әлемдік өндірістің ≈ 70%-ы.

3. Пампа — қай елдің басты ауыл шаруашылығы ауданы?
  1. Бразилия
  2. Мексика
  3. Аргентина
  4. Чили
Жауабын көрсету

Аргентина Астық және етті мал шаруашылығы.

4. Әлем халқының 60%-ға жуығы шоғырланған аймақ:
  1. Еуропа
  2. Африка
  3. Азия
  4. Америка
Жауабын көрсету

Азия Қытай мен Үндістан — әрқайсысы ≈ 1,4 млрд.

5. Бангладештің әлемдік нарықтағы басты мамандану саласы:
  1. Мұнай
  2. Дайын киім
  3. Автомобильдер
  4. Уран
Жауабын көрсету

Дайын киім Тігін өнеркәсібі.

Байланысты тақырыптар

17. Дүниежүзі елдері19. Дүниежүзі елдерін салыстыру әдістері11. Халық географиясы

Деңгейіңді біл: ҰБТ-ға тегін диагностика