Тақырып 8

14 топ элементтері: көміртек және кремний

Спецификация бойынша не тексеріледі:

Көміртектің аллотропиясыКөміртек оксидтері, көмір қышқылы, карбонаттарКремний және оның қосылыстарыСиликат өнеркәсібі

Бір минутта мәні

Көміртек аллотропиялық түрөзгерістер түзеді — алмаз, графит, карбин, фуллерендер — және екі оксид: улы, тұз түзбейтін CO және қышқылдық CO2. Көмір қышқылының тұздары — карбонаттар мен гидрокарбонаттар. Кремний — жер қыртысында таралуы бойынша екінші элемент; оның SiO2 оксиді — құм, шыны және керамиканың негізі.

Басты формулалар

Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3↓ + H2O
Әк суының лайлануы — CO2-ге сапалық реакция
CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + CO2↑ + H2O
Карбонаттарға сапалық реакция
SiO2 + 2NaOH → Na2SiO3 + H2O
Кремнийдің қышқылдық оксиді сілтімен

Ұғымдар мен терминдер

Аллотропия
Элементтің бірнеше жай зат түрінде болуы
CO
Иіс газы, тұз түзбейді, улы, металлургияда тотықсыздандырғыш
Сұйық шыны
Na2SiO3 немесе K2SiO3 ерітіндісі
Шыны
Құм, сода және әктастың құймасы: Na2O·CaO·6SiO2

Тақырыпты талдау

Көміртек және оның қосылыстары

Алмаз — атомдық тор, ең қатты зат. Графит — қабатты, жұмсақ, ток өткізеді.

CO2 — қышқылдық оксид; суда әлсіз әрі тұрақсыз H2CO3 түзеді.

Карбонаттар қыздырғанда ыдырайды (сілтілік металдар карбонаттарынан басқа): CaCO3 → CaO + CO2.

Кремний

Табиғатта тек қосылыстар түрінде: кремнезем SiO2, силикаттар, алюмосиликаттар.

Кремний қышқылы H2SiO3 ерімейді, гель түрінде тұнбаға түседі.

Силикат өнеркәсібі: шыны, цемент, керамика.

Шешімі бар есеп мысалдары

Есеп 1Артық әк суы арқылы 4,48 л CO2 (қ. ж.) өткізілді. Тұнбаның массасын табыңыз.
  1. n(CO2) = 4,48 / 22,4 = 0,2 моль.
  2. Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3 + H2O: n(CaCO3) = 0,2 моль.
  3. m = 0,2 · 100 = 20 г.
Жауабы 20 г CaCO3
Есеп 2Кальций карбонатындағы көміртектің массалық үлесін табыңыз.
  1. M(CaCO3) = 40 + 12 + 48 = 100 г/моль.
  2. ω(C) = 12 / 100 · 100% = 12%.
Жауабы 12%

ҰБТ-дағы жиі қателіктер

  • CO тұз түзбейді, CO2 — қышқылдық.
  • CO2 артық болса, CaCO3 тұнбасы ериді: Ca(HCO3)2 түзіледі.
  • SiO2 сумен әрекеттеспейді, бірақ балқытқыш қышқыл HF-пен әрекеттеседі.

Есте сақта

Әк суы лайланса — CO2.

Өзіңді тексер

1. Қай оксид тұз түзбейді?
  1. CO2
  2. CO
  3. SiO2
  4. SO2
Жауабын көрсету

CO Иіс газы тұз түзбейді.

2. CO2-ге сапалық реагент:
  1. AgNO3
  2. Әк суы
  3. BaCl2
  4. Фенолфталеин
Жауабын көрсету

Әк суы CaCO3 ақ тұнбасы түзіледі.

3. Қай зат көміртектің аллотропиялық түрөзгерісі?
  1. Кварц
  2. Графит
  3. Озон
  4. Карборунд
Жауабын көрсету

Графит Графит, алмаз, карбин, фуллерен.

Байланысты тақырыптар

7. 1, 2 және 3 топ элементтері9. 15 топ элементтері: азот және фосфор17. Полимерлер, жаңа материалдар, мұнай

Деңгейіңді біл: ҰБТ-ға тегін диагностика