Тақырып 15

Көмірсулар

Спецификация бойынша не тексеріледі:

Моносахаридтер: глюкоза, фруктозаДисахаридтер: сахарозаПолисахаридтер: крахмал, целлюлозаФотосинтез және ашу

Бір минутта мәні

Көмірсулар — тірі ағзалар үшін негізгі энергия көзі. Моносахаридтер (глюкоза, фруктоза) гидролизденбейді, дисахаридтер (сахароза) екі моносахаридке, полисахаридтер (крахмал, целлюлоза) — көптеген глюкоза қалдығына ыдырайды. Глюкоза фотосинтезде түзіледі және альдегид пен көп атомды спирттің қасиеттерін қатар көрсетеді.

Басты формулалар

6CO2 + 6H2O → C6H12O6 + 6O2
Фотосинтез (жарық, хлорофилл)
C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2
Спирттік ашу
C12H22O11 + H2O → C6H12O6 + C6H12O6
Сахароза гидролизі: глюкоза + фруктоза
(C6H10O5)n + nH2O → nC6H12O6
Крахмал мен целлюлоза гидролизі

Ұғымдар мен терминдер

Глюкоза
Альдегидоспирт: «күміс айна» және Cu(OH)2-мен көк ерітінді береді
Фруктоза
Глюкозаның изомері, кетоноспирт, ең тәтті қант
Крахмал
α-глюкоза полимері; йодпен — көк түс
Целлюлоза
β-глюкоза полимері; өсімдік жасуша қабырғасының негізі

Тақырыпты талдау

Глюкоза

Альдегид тобы: «күміс айна», қыздырғанда Cu(OH)2-мен қызыл Cu2O тұнбасы.

Гидроксил топтары: суықта Cu(OH)2-мен көк ерітінді, күрделі эфирлер түзу.

Ашу: спирттік (этанол), сүт қышқылды (сүт қышқылы).

Ди- және полисахаридтер

Сахароза «күміс айна» бермейді, бірақ гидролизден кейін береді.

Крахмал — өсімдіктердің қор көмірсуы, гликоген — жануарлардікі. Целлюлоза суда ерімейді; одан қағаз, вискоза, целлюлоза нитраттарын алады.

Шешімі бар есеп мысалдары

Есеп 136 г глюкоза ашығанда неше грамм этанол және неше литр CO2 (қ. ж.) түзіледі?
  1. n(C6H12O6) = 36 / 180 = 0,2 моль.
  2. n(C2H5OH) = n(CO2) = 2 · 0,2 = 0,4 моль.
  3. m(этанол) = 0,4 · 46 = 18,4 г; V(CO2) = 0,4 · 22,4 = 8,96 л.
Жауабы 18,4 г этанол және 8,96 л CO2

ҰБТ-дағы жиі қателіктер

  • Сахароза — тотықсыздандырмайтын қант: «күміс айна» бермейді.
  • Крахмал мен целлюлозаның формуласы бірдей — (C6H10O5)n, бірақ глюкоза қалдықтары әртүрлі (α және β).
  • Йодпен целлюлоза емес, крахмал көгереді.

Есте сақта

Йод + крахмал = көк. Глюкоза = альдегид + спирт.

Өзіңді тексер

1. Қай көмірсу йодпен көк түске боялады?
  1. Глюкоза
  2. Сахароза
  3. Крахмал
  4. Целлюлоза
Жауабын көрсету

Крахмал Крахмалға сапалық реакция.

2. Глюкозаның изомері:
  1. Сахароза
  2. Фруктоза
  3. Мальтоза
  4. Рибоза
Жауабын көрсету

Фруктоза Екеуі де C6H12O6.

3. Глюкозаның спирттік ашу өнімі:
  1. Метанол
  2. Этанол
  3. Сірке қышқылы
  4. Глицерин
Жауабын көрсету

Этанол Этанол және CO2.

Байланысты тақырыптар

14. Оттекті органикалық қосылыстар16. Азотты органикалық қосылыстар19. Есептер: жану өнімдері бойынша формула, кинетика, қоспалар

Деңгейіңді біл: ҰБТ-ға тегін диагностика