Тақырып 7

1, 2 және 3 топ элементтері

Спецификация бойынша не тексеріледі:

Сілтілік металдарСілтілік жер металдары және магнийСудың кермектігіАлюминий және оның амфотерлігі

Бір минутта мәні

Сілтілік металдар (I топ: Li, Na, K) — ең белсенді металдар: сумен қатты әрекеттеседі, оларды керосин астында сақтайды. Сілтілік жер металдары (II топ: Ca, Sr, Ba) мен магний сәл белсенділігі төмен; кальций мен магний тұздары судың кермектігін анықтайды. Алюминий (III топ) — амфотерлі металл, қышқылдармен де, сілтілермен де әрекеттеседі.

Басты формулалар

2Na + 2H2O → 2NaOH + H2↑
Сілтілік металл + су
CaCO3 → CaO + CO2 (t)
Әктасты күйдіру
Ca(HCO3)2 → CaCO3↓ + CO2 + H2O (t)
Уақытша кермектікті қайнатып жою
Al(OH)3 + NaOH → Na[Al(OH)4]
Алюминий гидроксидінің амфотерлігі

Ұғымдар мен терминдер

Жалынның боялуы
Li — қызыл, Na — сары, K — күлгін, Ca — кірпіш-қызыл, Ba — сарғыш-жасыл
Уақытша кермектік
Ca және Mg гидрокарбонаттары; қайнатып жойылады
Тұрақты кермектік
Ca және Mg сульфаттары мен хлоридтері; сода Na2CO3 арқылы жойылады
Сөндірілмеген және сөндірілген әк
CaO және Ca(OH)2

Тақырыпты талдау

I және II топтар

Сілтілік металдар: жұмсақ, жеңіл, белсенділігі Li-ден Cs-ке қарай артады. Оксидтері мен гидроксидтері — күшті негіздік.

Кальций және оның қосылыстары: бор, мәрмәр, әктас (CaCO3), гипс (CaSO4·2H2O). CaO + H2O → Ca(OH)2 — әкті сөндіру.

Алюминий

Тығыз оксид қабықшасымен қорғалған, сондықтан ауада коррозияға ұшырамайды.

Қышқылдармен және сілтілермен әрекеттеседі: 2Al + 2NaOH + 6H2O → 2Na[Al(OH)4] + 3H2↑.

Суық концентрлі HNO3 және H2SO4 алюминийді пассивтейді.

Шешімі бар есеп мысалдары

Есеп 14,6 г натрий сумен әрекеттескенде қанша көлем сутек (қ. ж.) бөлінеді?
  1. n(Na) = 4,6 / 23 = 0,2 моль.
  2. 2Na + 2H2O → 2NaOH + H2 теңдеуі бойынша n(H2) = 0,2 / 2 = 0,1 моль.
  3. V = 0,1 · 22,4 = 2,24 л.
Жауабы 2,24 л
Есеп 210 г CaCO3-ті күйдіргенде неше грамм CaO және неше литр CO2 (қ. ж.) түзіледі?
  1. M(CaCO3) = 100 г/моль, n = 0,1 моль.
  2. n(CaO) = n(CO2) = 0,1 моль.
  3. m(CaO) = 0,1 · 56 = 5,6 г; V(CO2) = 0,1 · 22,4 = 2,24 л.
Жауабы 5,6 г CaO, 2,24 л CO2

ҰБТ-дағы жиі қателіктер

  • Уақытша кермектікті қайнатып, тұрақтысын содамен жояды.
  • Алюминий сілтілермен әрекеттеседі, магний — жоқ.
  • Натрий жалынды сары түске, калий — күлгін түске бояйды.

Есте сақта

Жалын: «Литий — қызыл, натрий — сары, калий — күлгін».

Өзіңді тексер

1. Қай гидроксид амфотерлі?
  1. NaOH
  2. Mg(OH)2
  3. Al(OH)3
  4. Ca(OH)2
Жауабын көрсету

Al(OH)3 Қышқылдармен де, сілтілермен де әрекеттеседі.

2. Судың уақытша кермектігін қалай жоюға болады?
  1. Қайнатып
  2. NaCl қосып
  3. Суытып
  4. Хлорлап
Жауабын көрсету

Қайнатып Гидрокарбонаттар ыдырап, CaCO3 тұнбасы түзіледі.

3. Калий жалынды қандай түске бояйды?
  1. Сары
  2. Қызыл
  3. Күлгін
  4. Жасыл
Жауабын көрсету

Күлгін Күлгін.

Байланысты тақырыптар

6. Металдар мен бейметалдар. Металдар өндірісі8. 14 топ элементтері: көміртек және кремний18. Есептер: шығым, олеум, қоспалар, пластинка, электролиз

Деңгейіңді біл: ҰБТ-ға тегін диагностика