Тақырып 2

Периодтық заң және периодтық жүйе

Спецификация бойынша не тексеріледі:

Д. И. Менделеевтің периодтық заңыПериодтық жүйенің құрылымыҚасиеттердің периодтар мен топтарда өзгеруіЖоғары оксидтер және сутекті қосылыстар

Бір минутта мәні

Д. И. Менделеев периодтық заңды 1869 жылы ашты. Қазіргі тұжырымы: элементтер мен олардың қосылыстарының қасиеттері атом ядросының зарядына периодты тәуелді. Элементтің кестедегі орны оның радиусын, электртерістігін, металдығын, жоғары оксиді мен сутекті қосылысының формуласын көрсетеді.

Басты формулалар

Период нөмірі = энергетикалық деңгейлер саны
Негізгі топшалар элементтері үшін
Топ нөмірі (A) = сыртқы электрондар саны
Және жоғары тотығу дәрежесі
R2O, RO, R2O3, RO2, R2O5, RO3, R2O7
I–VII топтардың жоғары оксидтері
RH4, RH3, H2R, HR
IV–VII топтардың ұшқыш сутекті қосылыстары

Ұғымдар мен терминдер

Период
Көлденең қатар; 7 период
Топ
Тік баған; негізгі (A) және қосымша (B) топшалар
Металдық
Атомның электрон беру қабілеті

Тақырыпты талдау

Қасиеттер қалай өзгереді

Период бойымен солдан оңға: ядро заряды артады, радиус кемиді, электртерістік пен бейметалдық қасиет артады.

Топта жоғарыдан төмен: радиус артады, электртерістік кемиді, металдық қасиет күшейеді.

Ең белсенді бейметалл — фтор, ең белсенді металдар — I топтың төменгі жағында (Cs, Fr).

Қышқылдық-негіздік қасиеттер

Периодта оксидтер мен гидроксидтер негіздіктен амфотерлікке және қышқылдыққа қарай өзгереді: Na2O → MgO → Al2O3 → SiO2 → P2O5 → SO3 → Cl2O7.

Оттексіз қышқылдардың күші топта жоғарыдан төмен артады: HF < HCl < HBr < HI.

Шешімі бар есеп мысалдары

Есеп 1Элемент RO3 жоғары оксидін түзеді, ал оның сутекті қосылысында 5,88% сутек бар. Элементті анықтаңыз.
  1. RO3 оксиді — VI топ, демек сутекті қосылысы H2R.
  2. Сутектің үлесі: 22+M=0,0588\dfrac{2}{2+M}=0{,}0588.
  3. 2+M≈342+M\approx34, бұдан M≈32M\approx32 г/моль.
  4. Массасы 32 болатын VI топ элементі — күкірт.
Жауабы Күкірт (S), H2S
Есеп 2Элементтерді атом радиусының артуы ретімен орналастырыңыз: Mg, Na, Al.
  1. Үшеуі де 3-периодтың элементтері.
  2. Период бойымен солдан оңға радиус кемиді: Na > Mg > Al.
  3. Демек, артуы бойынша: Al, Mg, Na.
Жауабы Al < Mg < Na

ҰБТ-дағы жиі қателіктер

  • Электртерістік жоғары және оңға қарай, радиус төмен және солға қарай артады.
  • V топтың жоғары оксиді — RO5 емес, R2O5.
  • Инертті газдар әдетте электртерістікті салыстырғанда ескерілмейді.

Есте сақта

«Оңға және жоғары — бейметалл күшті, солға және төмен — металл күшті».

Өзіңді тексер

1. Ең электртерістігі жоғары элемент:
  1. O
  2. Cl
  3. F
  4. N
Жауабын көрсету

F Фтор — кестенің жоғарғы оң бұрышында.

2. V топ элементтерінің жоғары оксидінің формуласы:
  1. RO2
  2. R2O5
  3. RO3
  4. R2O7
Жауабын көрсету

R2O5 Жоғары тотығу дәрежесі +5.

3. Топта жоғарыдан төмен атом радиусы қалай өзгереді?
  1. Кемиді
  2. Артады
  3. Өзгермейді
  4. Алдымен артып, сосын кемиді
Жауабын көрсету

Артады Энергетикалық деңгейлер қосылады.

Байланысты тақырыптар

1. Атом құрылысы және химиялық байланыс6. Металдар мен бейметалдар. Металдар өндірісі7. 1, 2 және 3 топ элементтері

Деңгейіңді біл: ҰБТ-ға тегін диагностика