Тақырып 11
17 топ элементтері: галогендер
Спецификация бойынша не тексеріледі:
Галогендердің жалпы сипаттамасыХлор және хлорсутекГалогендердің ығыстырылуыГалогенид-иондарға сапалық реакциялар
Бір минутта мәні
Галогендер (F, Cl, Br, I) — ең белсенді бейметалдар, күшті тотықтырғыштар. Олардың белсенділігі жоғарыдан төмен кемиді, сондықтан белсендірек галоген белсенділігі төменін тұздардан ығыстырады. Хлорды NaCl ерітіндісін электролиздеп, ал зертханада тұз қышқылы мен күшті тотықтырғыштан алады.Басты формулалар
MnO2 + 4HCl → MnCl2 + Cl2 + 2H2O
Хлорды зертханада алу
Cl2 + 2KBr → 2KCl + Br2
Белсенділігі төмен галогенді ығыстыру
Ag+ + Cl− → AgCl↓
Ақ ірімшік тәрізді тұнба
Ұғымдар мен терминдер
- Галогенид-иондар
- AgCl — ақ, AgBr — ақшыл-сары, AgI — сары тұнба
- Фтор
- Ең электртерістігі жоғары элемент, тек −1 тотығу дәрежесі
- Йод және крахмал
- Йод крахмалды көк түске бояйды
- Балқытқыш қышқыл
- HF — әлсіз, шыныны ерітеді
Тақырыпты талдау
Қасиеттері
Агрегаттық күйі: F2 және Cl2 — газдар, Br2 — сұйықтық, I2 — қатты зат (айдалады).
Тотықтырғыштық белсенділік: F > Cl > Br > I. Галогенсутектердің қышқылдығы: HF < HCl < HBr < HI.
Хлор сумен: Cl2 + H2O ⇌ HCl + HClO. Хлорлылау қышқылы түссіздендіреді және залалсыздандырады.
Шешімі бар есеп мысалдары
Есеп 18,7 г MnO2 артық тұз қышқылымен әрекеттескенде қанша көлем хлор (қ. ж.) бөлінеді?
- M(MnO2) = 55 + 32 = 87 г/моль; n = 0,1 моль.
- Теңдеу бойынша n(Cl2) = n(MnO2) = 0,1 моль.
- V = 0,1 · 22,4 = 2,24 л.
Жауабы 2,24 л
Есеп 25,85 г NaCl бар ерітіндіге артық AgNO3 қосылды. Тұнба массасын табыңыз.
- n(NaCl) = 5,85 / 58,5 = 0,1 моль.
- n(AgCl) = 0,1 моль; M(AgCl) = 108 + 35,5 = 143,5 г/моль.
- m = 0,1 · 143,5 = 14,35 г.
Жауабы 14,35 г AgCl
ҰБТ-дағы жиі қателіктер
- Бром хлорды ығыстырмайды: хлор белсендірек.
- Фтор ең белсенді болса да, HF — әлсіз қышқыл.
- AgF ериді, сондықтан AgNO3 фторид-ионды анықтамайды.
Есте сақта
Күміс тұнбалары: Cl — ақ, Br — ақшыл-сары, I — сары.
Өзіңді тексер
1. Қай реакция мүмкін емес?
- Cl2 + 2KBr
- Cl2 + 2KI
- Br2 + 2KCl
- Br2 + 2KI
Жауабын көрсету
Br2 + 2KCl Бром хлордан белсенділігі төмен.
2. AgCl тұнбасының түсі:
- Ақ
- Сары
- Қара
- Көк
Жауабын көрсету
Ақ Ақ, ірімшік тәрізді.
3. Фтор қосылыстарда қандай тотығу дәрежесін көрсетеді?
- +1
- −1
- +7
- −1-ден +7-ге дейін
Жауабын көрсету
−1 Тек −1.